Πολιτιστική Διαδρομή - Κάτω Χωριό

 

Βρίσκεται στο μέσον του Ισθμού της Ιεράπετρας σε ίση απόσταση (7κμ) από το Βόρειο και το Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Αποτελείται από τα χωριά Επισκοπή, Κάτω και Πάνω Χωριό, Παπαδιανά και τον οικισμό της Θρυπτής.

 

Κατοικείται από τους νεολιθικούς χρόνους και μεγάλο μέρος της κοινότητας έχει χαρακτηρισθεί αρχαιολογικός χώρος. Το αρχαιότερο εδώλιο αρχαίας θεάς (5.700 πΧ) έχει βρεθεί κοντά στο Κάτω Χωριό και βρίσκεται σήμερα στο μουσείο του Ηρακλείου.

 

Σε όλες τις ιστορικές περιόδους τα χωριά έπαιξαν σημαντικό ρόλο και λόγω της στρατηγικής τους θέσης (στις πύλες της πόλης της Ιεράπετρας από Βορρά) αλλά και χάρη στην αναπτυγμένη αγροτική οικονομία. Διασώζεται το τουρκικό κάστρο της Καζάρμας (= στρατόπεδο) στην Επισκοπή καθώς και το πολυβολείο των Ιταλών στην είσοδο του Κάτω Χωριού. Είναι εμφανή επίσης, σε πολλά πετρόχτιστα κτίρια τα αρχιτεκτονικά στοιχεία της Ενετικής περιόδου καθώς και αυτής της Τουρκοκρατίας. Στην πλατεία της Επισκοπής η κεντρική εκκλησία ήταν η έδρα της Επισκοπής Ιεράπετρας (εξ ου και το όνομα του χωριού) και έχει κτισθεί στις αρχές του 20ου αι. στη θέση της Παναγιάς της Εφτάτρουλης (με εφτά τρούλους). Μάλιστα έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά δομικά στοιχεία από την παλαιότερη εκκλησία. Πολύ κοντά στην πλατεία αυτήν συναντάμε την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και Αγίου Χαραλάμπους, με υπέροχο ξυλόγλυπτο τέμπλο, της οποίας το αριστερό κλίτος κτίσθηκε τον 11ο αι, το υπόλοιπο τον 16ο. Όλα τα χωριά και η γύρω ύπαιθρος στολίζονται από μικρά γραφικά εκκλησάκια.

 

Διάσπαρτα επίσης στα χωριά διασώζονται τμήματα των παλιών ελαιοτριβείων καθώς ιδιαίτερα το Κάτω Χωριό υπήρξε σπουδαίο κεφαλοχώρι με σημαντικό πλούτο χάρη στην ανεπτυγμένη ελαιοκαλλιέργεια. Τους γύρω ελαιώνες κοσμούν υπεραιωνόβια ελαιόδεντρα ηλικίας 400 έως και 1200 ετών. Τα συναντάμε διάσπαρτα στους ελαιώνες, στις άκρες των περιβολιών και των μονοπατιών. Αρκετά από αυτά από την εποχή της Τουρκοκρατίας συγκροτούν ολόκληρους ελαιώνες.

 

Είναι επίσης γνωστή η περιοχή και ο οικισμός της Θρυπτής για τους αμπελώνες (από τους πιο αρχαίους στην Ευρώπη) με την ντόπια ποικιλία “λιάτικο”. Στην Θρυπτή ακόμα και σήμερα διασώζονται μερικά από τα παλιά μετόχια (μαγατζέδες στην τοπική διάλεκτο) των κατοίκων όπου οι χωριανοί πηγαίνανε να μείνουν τους καλοκαιρινούς μήνες.

 

Υπάρχουν επίσης αρκετές πηγές που τρέχουν όλο τον χρόνο όπως για παράδειγμα στο Κάτω Χωριό με την κεντρική βρύση που κτίσθηκε το 1903, στις πηγές του Κεφαλοβρυσίου στο Πάνω Χωριό, στην Θρυπτή.

 

Σήμερα η αστυφιλία έχει πλήξει τα χωριά με συνέπεια να διαμένουν περίπου 500 κάτοικοι από τους 1000 και πλέον ενώ και η ελαιοκαλλιέργεια φθίνει. Είναι χαρακτηριστικό ότι την δεκαετία 60-70 το δημοτικό σχολείο του Κάτω Χωριού είχε πάνω από 300 μαθητές και σήμερα έχει λιγότερους από 50. Τα τελευταία χρόνια πολλά παλαιά πετρόχτιστα σπίτια ανακαινίζονται, από Δυτικοευρωπαίους πολίτες που επιλέγουν την περιοχή είτε για διακοπές είτε για μόνιμη διαμονή.

 

Η περιοχή προσφέρεται για επισκέψεις και ήσυχη διαμονή, φαγητό στις κεντρικές πλατείες των χωριών, για περιδιάβαση στα γραφικά σοκάκια, για γνωριμία με την αγροτική ζωή και τα κρητικά προϊόντα, για φυσιολατρικές διαδρομές όπως για παράδειγμα προς το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία στο Κάτω Χωριό, στο Πάνω Χωριό και στις πηγές του Κεφαλοβρυσίου, στον οικισμό της Θρυπτής.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Θέλετε να μάθετε περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις και τα προϊόντα μας; Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας.

Κάτω Χωριό Ιεράπετρας, 72200 Κρήτη

Τομαδάκης Γιώργος: +30 6981916832

Δασκαλάκης Παύλος: +30 6932403188

7stiktos@gmail.com

https://www.facebook.com/7stiktos

https://www.instagram.com/eptastiktos/